Tuż za granicami Łodzi rozciąga się teren, który trudno nazwać typowym dla Polski Środkowej. Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich to ponad 11 tysięcy hektarów pagórkowatego krajobrazu, który powstał dzięki lądolodowi skandynawskiemu przesuwającemu się przez te tereny około 150-180 tysięcy lat temu. Efekt? Wyżynne wzniesienia sięgające niemal 300 metrów, punkty widokowe z rozległymi panoramami i tereny, które stanowią prawdziwy unikat w tej części kraju.
Park powstał pod koniec 1996 roku i obejmuje obszar rozciągający się między Łodzią, Brzezinami i Strykowem. Administracyjnie należy do dwóch miast i pięciu gmin, a ponad 15% jego powierzchni znajduje się na terenie samej Łodzi.
- malownicze punkty widokowe
- unikalne formy polodowcowe
- bogactwo rzadkich gatunków
- szlaki piesze i rowerowe
- historia geologiczna w krajobrazie
Krajobraz stworzony przez lodowiec
To co wyróżnia Wzniesienia Łódzkie na tle otaczających terenów, to przede wszystkim ukształtowanie. Lądolód skandynawski zostawił po sobie charakterystyczne formy: pagórki morenowe, zagłębienia wytopiskowe, zwały gliny, żwiru i piasku oraz rozrzucone tu i ówdzie głazy narzutowe. Z biegiem tysięcy lat rzeźba terenu wygładziła się, ale nadal pozostaje na tyle wyrazista, że stanowi doskonały podręcznik geomorfologii polodowcowej.
Najwyższy punkt parku to wzgórze Radary koło wsi Dąbrowa, wznoszące się na 284 metry nad poziom morza. Stamtąd teren opada stopniami ku północy, w kierunku Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej. Różnice wysokości sięgają tu ponad 130 metrów – w dolinie Mrożycy w Niesułkowie wysokość spada poniżej 150 metrów n.p.m.
Przez najwyższe wzniesienie w okolicach Dąbrowy przebiega dział wodny pierwszego rzędu, który rozdziela zlewnie Wisły i Odry. To jeden z najważniejszych punktów hydrologicznych w tej części Polski.
Co zobaczyć w Parku Wzniesień Łódzkich
Wbrew temu co mogłoby się wydawać, park nie jest szczelnie zalesiony – drzewa pokrywają zaledwie 28% jego powierzchni. Reszta to mozaika łąk, pól uprawnych i niewielkich wiosek. Dzięki temu z licznych punktów widokowych roztaczają się szerokie panoramy na niemal niezurbanizowane tereny.
Najbardziej popularne punkty widokowe znajdują się w okolicach Dąbrowy i Janowa. To stamtąd najlepiej widać falujący krajobraz i zrozumieć, dlaczego ten obszar objęto ochroną. W pogodny dzień widoki sięgają naprawdę daleko.
W skład parku wchodzą też dwa znane kompleksy leśne: Las Łagiewnicki i Las Janinowski. Las Łagiewnicki to największy kompleks leśny w granicach Łodzi, miejsce gdzie rosną ponad 200-letnie dęby – najstarsze drzewa na tym terenie. Przygotowano tu szlaki piesze i rowerowe, które prowadzą przez różnorodne partie lasu z mieszanką gatunków drzew.
Rzadkie gatunki i nietypowa przyroda
Ukształtowanie terenu sprawiło, że w parku pojawiły się gatunki nietypowe dla nizinnych terenów środkowej Polski. Można tu natknąć się na bezkręgowce, które normalnie spotyka się głównie w górach lub na pogórzach. To efekt specyficznych warunków mikroklimatycznych panujących na stromych zboczach i w dolinach.
Jeśli chodzi o większe zwierzęta, czasem można spotkać łosia – choć to raczej rzadkość. Zdecydowanie częściej trafiają się dziki, sarny, borsuki, kuny i lisy. W parku żyje też kilkanaście gatunków nietoperzy, w tym rzadki borowiaczek.
Ornitolodzy również znajdą tu coś dla siebie – zróżnicowanie siedlisk sprawia, że teren odwiedzają różne gatunki ptaków, zarówno leśne jak i te preferujące otwarte przestrzenie.
Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich to jeden z 125 parków krajobrazowych w Polsce. Razem zajmują one około 8% powierzchni kraju i chronią najcenniejsze pod względem przyrodniczym i krajobrazowym obszary.
Szlaki i aktywny wypoczynek
Przez park przebiega sieć szlaków turystycznych – zarówno pieszych jak i rowerowych. Trasy prowadzą przez najciekawsze fragmenty terenu, łącząc punkty widokowe, kompleksy leśne i malownicze doliny rzeczne. Pagórkowaty teren sprawia, że niektóre odcinki wymagają nieco kondycji, ale jednocześnie daje satysfakcję z pokonania wzniesień i nagrodę w postaci widoków.
Szlaki nie są szczególnie trudne – raczej umiarkowane pod względem wymagań fizycznych. Nadają się dla rodzin z dziećmi (starszymi, które poradzą sobie z dłuższym marszem) oraz dla osób szukających spokojnego kontaktu z przyrodą bez tłumów typowych dla bardziej znanych destynacji turystycznych.
Dla kogo jest ten park
Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich to miejsce przede wszystkim dla miłośników krajobrazów i spokojnych wędrówek. Nie znajdzie się tu spektakularnych atrakcji czy punktów gastronomicznych – raczej przestrzeń do samodzielnego odkrywania terenu.
Dobrze sprawdzi się dla rowerzystów szukających urozmaiconych tras w niedalekiej odległości od Łodzi. Pagórki dają możliwość treningu, a jednocześnie krajobraz nie nudzi monotonią. Obserwatorzy przyrody docenią różnorodność siedlisk i możliwość spotkania ciekawych gatunków.
Osoby zainteresowane geologią i geomorfologią znajdą tu żywy podręcznik form polodowcowych. Teren doskonale pokazuje jak lądolód kształtował krajobraz i jakie pozostawił po sobie ślady.
Praktyczne informacje o zwiedzaniu
Park krajobrazowy jest dostępny cały rok i nie pobiera się opłat za wstęp. Można poruszać się po nim swobodnie, pamiętając o podstawowych zasadach zachowania w obszarach chronionych – nie hałasować, nie zostawiać śmieci, trzymać psy na smyczy.
Dojazd z Łodzi jest prosty – park zaczyna się już w północno-wschodniej części miasta. Można dojechać komunikacją miejską do krańcowych przystanków, a stamtąd kontynuować pieszo lub rowerem. Dla osób przyjeżdżających samochodem punktami startowymi mogą być miejscowości: Dąbrowa, Janów, czy okolice Lasu Łagiewnickiego, gdzie można znaleźć miejsca do parkowania.
Na zwiedzanie warto przeznaczyć co najmniej pół dnia, choć entuzjaści mogą spędzić tu cały dzień wędrując szlakami i odwiedzając różne części parku. Najlepiej zabrać ze sobą wodę i prowiant – infrastruktura gastronomiczna jest tu ograniczona.
Warto pamiętać, że to teren częściowo użytkowany rolniczo i mieszkalny – przez park przebiegają drogi, znajdują się tu wsie i pola uprawne. Nie jest to dzika puszcza, ale obszar gdzie człowiek i przyroda współistnieją od pokoleń. To właśnie ta mozaika krajobrazów kulturowych i naturalnych stanowi o specyfice tego miejsca.